Stopaj, gelir ve kurumlar vergisi dahilindeki kazançların ödemeleri sırasında yapılan vergi kesintisidir. Stopaj, kazanç bedelini ödeyen kişiden yasal olarak belirlenmiş miktarda kazanç sahibi adına kesilir. Stopaj vergisi ancak, eğer kazanç bedeli nakden veya hesaben ödenecekse kesilir. Kazanç bedelinin hizmet veya ayın olarak ödeneceği durumlarda stopaj kesintisi yapılmaz.

Kimler stopaj vergisi ödemekle mükelleftir?

Tüm tam ve dar vergi mükellefleri, stopaj vergisi ödemekle de yükümlüdür. Bu mükelleflerin hangi durumlarda ve hangi oranlarda stopaj ödemesi gerektiği, Gelir Vergisi kanununun 94. maddesi ve Kurumlar Vergisi kanununun 15. ve 30. maddelerinde belirtilmiştir.

Hangi ödemeler stopaj dahilindedir?

Stopaj vergisi, yalnızca gelir veya kurumlar vergisine tabi olan kazançlardan alınır. İşletmeler için stopaj kesintisi yapılan kalemler şunlardır:

  • Serbest meslek ödemeleri
  • Gider pusulası
  • Personele yapılan maaş ve diğer resmi ödemeler
  • İş yeri kirası ödemeleri
  • Kar payları

Bir iş yeri çalışanının stopajı kendisi tarafından değil, işvereni tarafından kendisine ödenen brüt ücret üzerinden kesilerek ödenir. Aynı şekilde iş yeri kirası da kiralayan değil, kiracı tarafından brüt kira bedeli üzerinden hesaplanarak ödenir.

Not: Bir diğer hususta da eğer, geliri üzerinden stopaj kesilen kişi daha sonra beyanname verirse bu durumda stopaj beyannamede hesaplanan vergiden mahsup edilir.

Stopaj vergisi ne zaman ödenir?

İş anlaşması dahilindeki ödemelerini aylık olarak yapan vergi mükellefleri, ödeme yaptıkları ayı takip eden ayın 26. gününe kadar, üç ayda bir yapan vergi mükellefleri ise üç aylık süreyi takip eden ayın 26. gününe kadar stopaj vergilerini muhtasar beyanname beyan ederek ödemelidir.

Stopaj kesintisinin amacı nedir?

Maliye İdaresi tarafından alınan stopaj vergisinin amacı, hem vergi tahsilini kolaylaştırmak hem de küçük matrahların vergiden kaçırılmamasını garanti altına almaktır. Stopaj vergisi kazanç sağlayandan değil de doğrudan gelirin kaynağından alındığından dolayı, sakınılması (bir başka deyişle kazançtan vergi kaçırılması) mümkün değildir.

Stopaj nasıl hesaplanır?

Stopaj vergisi, ödeme türüne göre farklı şekillerde hesaplanır. Biz, en yaygın olarak sorulan ücret ve kira stopajlarının nasıl hesaplandığına değineceğiz.

Ücret stopajı – Ödenen brüt ücretten SGK kesintileri düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır. Diğer stopaj kesintilerinin aksine, ücret ödemelerinde sabit bir stopaj oranı bulunmaz. Kümülatif vergi matrahı dahilindeki ücret geliri 14.800 ₺’ye kadar %15, 14.800-34.000 ₺ arasında %20, 34.000-80.000 ₺ arasında %27 ve 80.000 ₺’den fazla ise %35 oranında stopaj uygulanır.

Yani, eğer bir çalışana mayıs ayında ödenecek brüt tutar, SGK payı çıktıktan sonra 5.000 ₺ ediyorsa, o ay için bu çalışanın maaşından kesilecek stopaj, kümülatif vergi matrahı üzerinden hesaplanır. Bu da o yıl, mayıs ayına kadar ödenmiş tüm SGK’sız brüt ücretlerin toplamı demektir. Yani, 5.000 x 5 = 25.000 ₺’dir. Bu da %20 stopaj oranı uygulanması anlamına gelir.

Aksine, aynı yılın ocak ayında ödenecek olan ücret stopajı ise yalnızca tek ayın SGK’sız brüt ücreti olan 5.000 ₺ üzerinden %15 olarak hesaplanacaktır.

Kira stopajı – Kira stopajını hesaplayabilmek için önce brüt kira bedelinin hesaplanması gerekir. Kira stopajı, brüt kira bedelinin %20’si olarak belirlenmiştir.

Yani, net kira bedeli 3.000 ₺ olan bir dükkanın brüt kira bedeli 3.000 x 1.25 = 3.750 ₺’dir. 3.750 ₺ brüt kiranın stopaj bedeli ise 3.750 / 5 = 750 ₺’dir. Bu durumda kısaca, net ile brüt kira arasındaki bedelin stopaj bedeline eşit olduğunu söyleyebiliriz.

Serbest meslek ödeme stopajı – Serbest meslek makbuzu (SMM) karşılığında ödenecek olan brüt ücret bedelinde yapılan stopaj kesintisi %20 oranındadır.

Yani, eğer SMM karşılığında aldığınız hizmetin brüt bedeli 100 ₺ ise bunun 80 ₺’sini kazanç sahibine ücret olarak 20 ₺’sini ise vergi dairesine stopaj olarak ödemek zorundasınız demektir.