Stok devir hızı nedir ve nasıl hesaplanır?

Ürünün stokları mağazaya gelir ve satılması beklenir. Stok devir hızı ise, stokta tuttuğunuz malları ne hızla sattığını gösteren çok önemli bir metriktir.

Bu metrik ne kadar yüksekse, sonuç o derece olumludur. Stok devir hızının yükselmesi stok maliyetlerini azaltırken aynı zamanda işletme sermayesi ihtiyacını da azaltır.

Stoklar yani ürünler, bir işletmenin en önemli aktif kalemlerinden birisidir. Bu nedenle stokların titizlikle takip edilmesi ve hareketi yavaşlayan stok kalemlerinin satışa dönüşebilmesi için zamanında pazarlama kampanyaları gibi müdahaleler yapılması son derece önemlidir.

Stok devir hızı, satılan malların maliyetinin dönem başı stoklar ile dönem sonu stokların ortalamasına bölünmesiyle bulunur. Hesaplama sonucunda çıkan katsayı mağazanın ilgili dönemde stoklarını kaç kere yenilediğini, bir başka ifadeyle firma stoklarının hangi hızda üretim sürecinden geçerek satıldığını gösterir.

Stoklar da bir işletmenin varlığıdır, bu durumda stok devir hızı da şirketin varlıklarını ne kadar verimli kullandığının göstergesidir. Ayrıca hem maliyetler hem de müşteri talebini karşılayabilmek açısından çok önemlidir.

Stok devir hızı aşağıdaki formülle hesaplanır:

Bu oranın yüksek olduğu bir işletmede:

  • İyi bir stok yönetim ve kontrol politikasının var olduğu,
  • Tedarikçilerinden zamanında ürün temininde sıkıntı olmadığı,
  • Stokların zamanında yenilendiği,

sonuçlarını çıkartabiliriz. Ayrıca stok devir hızındaki yükselmenin toplam kârlılık oranlarındaki yükselmeyle paralel gidip gitmediği de mutlaka takip edilmelidir.

Peki, oran düşük ise nasıl yorumlayabiliriz? Bu durumda:

  • Tedarik faaliyetlerinin satışa göre iyi ayarlanmaması,
  • Malzeme fiyatlarının yükseleceğini düşünerek aşırı alım yaparak stok yükseltilmesi,
  • Yüksek emniyet stok adetlerine ihtiyaç duyulması nedeniyle yüksek stok yatırımı yapılması,
  • Stok grupları arasında dengesizliklerin olması,
  • Dönem sonu stoklarının yüksek gösterilme isteği,

gibi nedenlerden dolayı düşük çıktığını yorumlayabiliriz. Bu durumda depolama ve sigorta maliyetleri artar, stoklarda uzun süre kalmaları nedeniyle ürünler satılabilme vasıflarını yitirir, eğer raf ömrüne sahip ürünleriniz varsa ciddi zararlar görebilirsiniz.